Εκπαιδευτικές και Θεολογικές αταξίες

Στους πειρασμούς της ερήμου συναντάμε έναν άγνωστο ακόμη στους ανθρώπους Χριστό να απορρίπτει την επιβολή διά του θαύματος, του κύρους και της εξουσίας. Μόνο που αυτοί οι γλυκύτατοι πειρασμοί δεν έφυγαν «εις χώραν μακράν». Αντιθέτως, περιτριγυρίζουν ακόμη τα μέλη της Εκκλησίας και αυτοσυστήνονται ως καταξίωση. Ο πλέον περίφημος είναι αυτός της εξουσίας, ο οποίος συνοδευόμενος από το κύρος και το θάμπωμα ψιθυρίζει ότι ταιριάζει με το λιβάνι. Το θεολογικό αποτύπωμα της Εκκλησίας και ο σωτήριος ρόλος της δεν περιλαμβάνουν την εγκόλπωση εξουσιών κοσμικού τύπου. Η μόνη εξουσία που αναγνωρίζει και προβάλλει η Εκκλησία είναι αυτή που πηγάζει μέσα από τον κενό Τάφο του Κυρίου και καταργεί το θάνατο και τη φθορά. Αυτή είναι που εμπνέει μια νέα πολιτεία ισότητας, χαράς, αγάπης και αδελφοσύνης με κεφαλή το Χριστό. Οι άλλες εξουσίες παραπέμπουν σε ένα δυναστικό θρησκευτικό κατεστημένο. Ο όρος «θρησκευτική εξουσία» παραπέμπει στην υποβάθμιση του λυτρωτικού εκκλησιαστικού γεγονότος σε μια αγωνιώδη π...

Στη συνείδηση του μέσου πολίτη η σχέση πολιτικής και Εκκλησίας είτε μοιάζει εξ ορισμού αταίριαστη και παράλογη είτε επιβεβλημένη και ιστορικά τεκμηριωμένη. Ακόμη και μέσα στις σχολικές τάξεις υπάρχει ο προβληματισμός για το θέμα αυτό. Σε ένα δικό μου ερωτηματολόγιο προς τους μαθητές, οι εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις πως «δεν δικαιούται η Εκκλησία να παρεμβαίνει στα πολιτικά πράγματα» και ότι «οφείλει να ασχολείται πιο ενεργά με την πολιτική ζωή» είχαν συγκεντρώσει τα μεγαλύτερα ποσοστά αποδοχής. Ανάλογα με τη σκοπιά θέασης του ζητήματος έχουν όλοι δίκιο. Η «πολιτική θεολογία» ως όρος και περιεχόμενο είναι συχνά καταχωνιασμένη κάτω από στρώματα ευσεβισμού, βολεμένης εσωστρέφειας και θρησκειοποίησης της Εκκλησίας. Η σωστή προσέγγιση του διαζευκτικού ερωτήματος του άρθρου περνάει από την αναζήτηση της φύσης και του ρόλου της Εκκλησίας αναφορικά με την έννοια της πολιτικής. Ορισμένες νύξεις (ετυμολογικά συγγενής λέξη με το νυστέρι) ίσως προκαλέσουν ξεφούσκωμα των στρωμάτων ασφαλείας και απ...

Φίλε αναγνώστη, μάλλον σε ξενίζει η απουσία του «πρέπει να» στην παραπάνω ερώτηση, που συνηθίζεται σε αντίστοιχους γραπτούς ή προφορικούς προβληματισμούς. Το θέμα όμως είναι σαφές. Ή έχει η Εκκλησία πολιτικό λόγο εκ φύσεως ή όχι. Τι θα πει «πρέπει»; Ποιος θα το ορίσει δηλαδή αν πρέπει ή όχι; Κατά καιρούς δίνονται αφορμές για να συζητιέται το θέμα των πολιτικών παρεμβάσεων της Εκκλησίας. Πρόσφατη και δυνατή αφορμή ήταν η έκδοση ενός φυλλαδίου από την Εκκλησία της Ελλάδος με τίτλο «Προς το Λαό», το οποίο αρκετά στελέχη της κυβέρνησης έσπευσαν να καταδικάσουν. Προφανώς, δεν έχεις αμφιβολία ότι εάν το φυλλάδιο έλεγε «μπράβο, καλά τα πάτε, συνεχίστε», όλο το κυβερνητικό σχήμα θα το επαινούσε. Επίσης, κατανοείς ότι καθόλου δεν τη χάλασε την αντιπολίτευση το φυλλάδιο αυτό, όπως ακριβώς θα συνέβαινε και στη νυν κυβέρνηση εάν ήταν αντιπολίτευση. Η παραπάνω αφορμή μάς δίνει έναυσμα ώστε να δούμε πτυχές - και κυρίως ενστάσεις - επί του πολιτικού λόγου της Εκκλησίας. Η Εκκλησία δεν δικαιούται να π...

Είναι ένα δικό μου εκπαιδευτικό βίντεο σχετικό με την αντίστοιχη διδακτική ενότητα του βιβλίου των Θρησκευτικών της Γ΄ Λυκείου. Το συγκεκριμένο βίντεο παρουσιάστηκε στο Παγκρήτιο Θεολογικό Συνέδριο στη Σητεία το περασμένο Φθινόπωρο. http://www.youtube.com/watch?v=ZFD7rv7wgrQ

Η αλήθεια είναι ότι έχω μια σχετική απροθυμία να γράφω άρθρα με πολιτικό περιεχόμενο. Θεολόγος καθηγητής είμαι, τα εκπαιδευτικά και θεολογικά θέματα με ενδιαφέρουν περισσότερο. Ως ελεύθερος πολίτης όμως, έχω θέσει ένα ανώτατο όριο προσωπικής ανοχής στον εμπαιγμό και στο δούλεμα. Για να μην έχω συχνή υπέρβαση του ορίου, ανοίγω σπανιότατα το χαζοκούτι και αποφεύγω παντοίου είδους αφορμές. Έλα όμως που είμαι κι άτυχος... Όπως αρκετοί άνθρωποι, έτσι κι εγώ απεχθάνομαι τον πρωινό ήχο του ξυπνητηριού. Έχω βάλει λοιπόν ένα ραδιόφωνο να ανοίγει στις επτά το πρωί με μουσική και όχι με πολιτικό ή αθλητικό μπλα μπλα. Προχθές έκανα λάθος στο συντονισμό του ραδιοφωνικού σταθμού και τσουπ… να το πρωινό δελτίο ειδήσεων!! Η κατά τα άλλα γλυκύτατη φωνή της δημοσιογράφου με ενημέρωσε ότι το Υπουργείο Οικονομικών ανέθεσε σε ιδιωτική εταιρία δημοσκοπήσεων μια έρευνα για το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων σε δείγμα χιλίων ατόμων. Το κόστος της έρευνας θα ανέρχεται σε 8.000 ευρώ. Ξυπνάς τώρα ή δεν ξυπνάς;...

Η περίοδος του εορταστικού δωδεκαημέρου τελειώνει με το μεγάλο γεγονός των Θεοφανείων. Μία από τις αρχαιότερες εορτές είναι αυτή στις 6 Ιανουαρίου, κατά την οποία η Εκκλησία μας πανηγυρίζει το γεγονός ότι για πρώτη φορά στον ιστορικό χρόνο έχουμε τόσο ξεκάθαρη φανέρωση του Τριαδικού Θεού. Ο Πατήρ ως φωνή από τον ουρανό, ο Υιός μέσα στον Ιορδάνη ποταμό και το άγιο Πνεύμα με μορφή περιστεριού είναι η τρανταχτή απόδειξη ότι περάσαμε από τη σκιά του νόμου και των προτυπώσεων της Παλαιάς Διαθήκης στη θεία αποκάλυψη της χάρης και του φωτός. Από τότε «τα άνω τοις κάτω συνεορτάζει, και τα κάτω τοις άνω συνομιλεί», σύμφωνα με την ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού. Δεν είναι τυχαίο ότι η σημερινή ημέρα της μίξης ουρανού και γης και του αγιασμού της κτίσης είχε επιλεγεί από την Εκκλησία ως μία από τις τρεις του έτους που γίνονταν Βαπτίσεις. Το ζητούμενο και σε αυτή τη γιορτή, όπως και σε τόσες άλλες, είναι το πώς και εάν η θεολογία της Εκκλησίας γίνεται αντιληπτή και πιστευτή από την καρδιά και ...

http://www.youtube.com/watch?v=aeQDI_jQ4uI

- "Καλές γιορτές. Να περάσετε όμορφα και μαγικά...". Σε βγάζουν από τη δύσκολη θέση τα λόγια αυτά. Άλλωστε, τι να πεις; Άσε που είναι και politically correct. Μη θιχτεί και κανείς αν ακούσει το "Καλά Χριστούγεννα"...  Και μετά από λίγες ημέρες... "Πώς περάσατε; Φάγατε καλά; Πήγατε κάπου; Ξεκουραστήκατε; Άντε, καλή χρονιά τώρα"!  Φτιάξαμε μια γλυκανάλατη γιορτή, με κούφιες και μηχανικές ευχές για αγάπη, ειρήνη και υγεία. Φτάσαμε στον ωραίο μύθο περί Χριστού και στη μαγική νύχτα των Χριστουγέννων. Έτσι, η θρησκεία που φοράει «τα γιορτινά της» είναι μόνο μια ωραία ιστορία δίπλα στο τζάκι, ο Χριστούλης είναι απλά ένα ροδοκόκκινο πλαστικό μωράκι, η καρδιά μας γίνεται πρόσκαιρα γλυκιά και απλόχερη (προς φίλους και συγγενείς βέβαια…). Ως συνέπεια, το συμπέρασμα ότι οι γιορτές είναι για τα παιδιά με τη βασική έννοια ότι σε αυτά αρέσουν τα παραμυθάκια, είναι αναπόφευκτο. Ο οίκτος μας για τα παιδάκια που πεινάνε, εύκολα παραμερίζεται μετά από δυό μπουκιές ρο...

1. Το ζήτημα σχετικά με το μάθημα των Θρησκευτικών που προέκυψε πρόσφατα με το προσχέδιο για το «νέο Λύκειο» (τυπικά επιλεγόμενο, ουσιαστικά στα αζήτητα) δεν είναι συντεχνιακό. Είναι καθαρά ιδεολογικό και έχει να κάνει με αρχές, αξίες και ιδανικά. Είναι επίσης βαθιά πολιτικό και έχει να κάνει με τον τρόπο και τις αρχές που κυβερνάται αυτή η χώρα. Στο άρθρο 16.2 του Συντάγματος αναφέρεται ότι «η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους σε ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες». Πώς αναπτύσσεται η θρησκευτική συνείδηση; Πώς επιτυγχάνεται ο σκοπός της ηθικής και πνευματικής αγωγής των Ελλήνων; Πώς γίνεται ελεύθερος και υπεύθυνος πολίτης ο μαθητής, πώς θα ξεφύγει από τη θρησκοληψία και το φανατισμό, αυτές τις θλιβερές καταστάσεις που είναι όμως παιδιά της ανεπαρκούς θρησκευτικής παιδείας; Πώς θα ήθελες αύριο τα παιδιά σου; Σε τι χώρ...

Προβλέψιμα «πιασάρικος» και κοινότοπος ο τίτλος θα πει κάποιος. Ναι, θα απαντήσω, με την παρατήρηση ότι ιδιαίτερη σημασία δίνω στη λέξη «αλήθεια», με την ακρίβεια της ετυμολογίας της, α + λήθη = το αντίθετο της λησμονιάς, η υπενθύμιση. Θα το γενίκευα λέγοντας ότι είναι καιρός να ξυπνήσουμε από το λήθαργο. Όλο και κάποιες αιτίες και αφορμές δίνονται για να συζητάμε για το «είδος» των θεολόγων καθηγητών και το «είδος» του μαθήματος των Θρησκευτικών. Πόσω μάλλον τώρα, μετά την διαρροή (εντέχνως και άκομψα) από το Υπουργείο Παιδείας ενός προσχεδίου για το «νέο Λύκειο» και αναμένοντας το τελικό σχέδιο για διαβούλευση. Στα πλαίσια αυτά, θέλω σε δύο άρθρα να διατυπώσω τις δικές μου αλήθειες. 1) Μην απορείς που μιλάω για το «είδος» των θεολόγων. Αρκετοί συνάδελφοι άλλων ειδικοτήτων και θεσμικοί παράγοντες της εκπαίδευσης, καθώς και ένα ποσοστό της κοινής γνώμης μάς αντιμετωπίζουν με προκατάληψη. Αυτό βασίζεται κυρίως στις (συχνά αβάσιμες και αυθαίρετες) αντιλήψεις τους γύρω από το μάθημα και τ...