Τη Υπερμάχω Στρατηγώ ...και επί γης ειρήνη!

 

Κάθε φορά που πλησιάζουν οι εθνικές επέτειοι, εμφανίζονται (ειλικρινείς ή υποκριτικοί) προβληματισμοί για την χριστιανικά αποδεκτή βία, για τη συμμετοχή των μελών της Εκκλησίας, κληρικών και λαϊκών, στις ένοπλες υπέρ του Έθνους συγκρούσεις και για την ευλογία ή μή του Θεού "στους δίκαιους αγώνες του ευσεβούς ημών έθνους". Ο λόγος που εικάζω ότι υπάρχει και υποκρισία σε αυτούς τους προβληματισμούς είναι ότι πολλοί διαπρύσιοι κήρυκες της ανάγκης για απουσία της Εκκλησίας από εθνικές υποθέσεις είναι ακόμη πιο διαπρύσιοι στην ανάγκη για εμπλοκή της Εκκλησίας σε κοινωνικές και πολιτειακές ανατροπές. Και πάλι διά της βίας!

Σε κάθε περίπτωση, η αλήθεια είναι ότι αυτό το θέμα είναι ένας από τους τρεις μεγάλους πειρασμούς στην ιστορική διαδρομή της Εκκλησίας. Και όσο πιο πολύ μελετάς και ασχολείσαι με την ελληνική και παγκόσμια Ιστορία, τόσο πιο πολλά ακανθώδη ζητήματα συναντάς. Οι άλλοι δυο πειρασμοί είναι στην ιστορική και θεολογική σχέση της Εκκλησίας με το χρήμα και με την εξουσία.

Τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές είναι δύο μέρες μετά την επέτειο της Επανάστασης του 1821 στις 25 Μαρτίου (όπου τόσα λέγονται για τη συμμετοχή της Εκκλησίας από όλες τις πιθανές και απίθανες μεριές) και δύο ώρες πριν ξεκινήσει στο χωριό μου ο Ακάθιστος Ύμνος.

Όταν ακριβώς 1400 χρόνια πριν, το 626, ο Πατριάρχης Σέργιος περιέφερε στα τείχη της Κωνσταντινούπολης την εικόνα της Θεοτόκου των Βλαχερνών, πώς ακριβώς φαντάζεσαι ότι λύθηκε η πολιορκία των Αβάρων; Με πολιτισμένο διάλογο, με επιχειρήματα και με λουλούδια; Με σφαγές εκ μέρους των υπερασπιστών, με γκρεμίσματα από τις σκάλες που είχαν βάλει οι Άβαροι στα τείχη της Πόλης και με τσακίσματα σωμάτων από την ανεξήγητη (και θαυματουργή) τρικυμία στον Κεράτιο κόλπο σε συνδυασμό με την νικηφόρα για τους Βυζαντινούς ναυμαχία, που διέλυσε τα πλοία τους.

Για όλα αυτά οι Βυζαντινοί, και για 1400 χρόνια όλοι εμείς, αποδίδουμε στην Υπέρμαχο Στρατηγό τα νικητήρια, που κράτησε την Πόλη και το κράτος απροσμάχητο!

- Είμαστε πολεμοχαρείς και ανάλγητοι εθνικιστές;

- Προδίδουμε τη θεολογία;

- Αρνούμαστε το επί γης ειρήνη;

Από την άλλη πλευρά, ας μείνουμε στη δύναμη και τη μεσιτεία της Θεοτόκου και ας πάμε στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940. Με καμάρι δείχνουμε στα παιδιά μας και ανεβάζουμε και στα σόσιαλ μια φωτογραφία, στην οποία μια μάνα δίνει την εικόνα της Παναγίας για να την ασπαστεί ο γιος της που φεύγει φαντάρος στο μέτωπο. Όταν τελείωσε ο Ελληνοϊταλικός πόλεμος με συντριβή και υποχώρηση των Ιταλών το Μάρτιο του 1941 (και την παρτίδα για τον Άξονα ανέλαβαν να σώσουν οι Γερμανοί), τα πεδία των μαχών ήταν γεμάτα πτώματα στρατιωτών, Ελλήνων και Ιταλών. Σε Ελληνικές ή Ιταλικές τσέπες υπήρχαν περισσότερες εικόνες της Παναγίας, δεδομένου του μεγαλύτερου αριθμού Ιταλών νεκρών και δεδομένης της μεγάλης πίστης και ευλάβειας που έχουν οι Ρωμαιοκαθολικοί για την Παναγία (Μαντόνα); Σε αυτόν τον πόλεμο ποια πλευρά είχε την ευλογία του Θεού;

Δύσκολα, προκλητικά θέματα και με μεγάλη ακροβασία. Το τελευταίο που χρειάζονται είναι μανιχαϊστικές προσεγγίσεις και τσάμπα κηρύγματα πασιφισμού. Ειδικά, όταν οι “κήρυκες” είναι οι μόνοι που ξέρουν πού είναι τα κλειδιά σπιτιού και αυτοκινήτου και οι μόνοι που ξέρουν το συνδυασμό του συναγερμού τους, προκειμένου να διαφυλάξουν ασφαλή αυτά που τούς ανήκουν, αυτά που είναι δικά τους... Υπέρ βωμών και εστιών, δηλαδή!

Παναγιώτης Ασημακόπουλος

Θεολόγος καθηγητής