Ο Μέγας Αθανάσιος και ο Αρχιμήδης

 

Τι σχέση μπορεί να έχει ο μεγάλος αυτός Πατέρας της Εκκλησίας με τον μεγάλο Μαθηματικό, μηχανικό και εφευρέτη της αρχαιότητας;

Όταν ο Αρχιμήδης ανακάλυψε τη μεγάλη δύναμη των μοχλών και της μηχανικής, είπε το ακόλουθο: «δός μοι πᾷ στῶ καὶ τὰν γᾶν κινάσω». Δηλαδή, δός μου τόπο να σταθώ και θα κινήσω τὴν γή. Πρέπει όμως κάπου να είμαι σταθερός, να στυλώσω! Αλλιώς, κόβω βόλτες με τον μοχλό στον αέρα, σαν το παιδί που με το ξύλινο σπαθί του κυνηγάει ...αέρα!

Στύλος της Ορθοδοξίας αποκαλείται ο Μέγας Αθανάσιος. Σε μια εποχή του “παιδιά, να τα βρούμε, λίγο εσύ να υποχωρήσεις, λίγο ο άλλος να κάνει πίσω, δεν χάθηκε κι ο κόσμος”. Αυτή η συμβουλή είναι άριστη, όταν αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις, καταστροφική όμως, όταν αφορά τα δομικά στοιχεία της θεολογίας! Και η καταστροφή δεν αφορά τη θεολογία ως ιδέα, ως διανοητική ενασχόληση, ως άποψη. Αφορά τον ίδιο τον άνθρωπο και τη σωτηρία του!

Γιατί πέρασε ο Μέγας Αθανάσιος 17 χρόνια στην εξορία με συνεχή και ανηλεή πόλεμο από πρόσωπα της αυτοκρατορικής και εκκλησιαστικής διοίκησης; Για μια ιδέα; Για ένα καπρίτσιο; Για μια αυτοδικαίωση;

Για τη ζωντανή θεολογία, που σώζει τον άνθρωπο και ανακαινίζει την κτίση. Μακριά από φιλοσοφικούς σχετικισμούς και από διανοητικές, ανώφελες και επικίνδυνες ακροβασίες!

Ποιος λοιπόν, αγαπάει περισσότερο τον άνθρωπο, αν όχι ο Αθανάσιος, ο οποίος σταθερός, εδραίος, στυλωμένος στην Ορθοδοξία, δεν τα “βρίσκει” με τα ομιχλώδη και με τα “νταξ, μωρέ”; Δεν μετασχηματίζει, ούτε ξεπουλάει τη θεολογία για τα like της εποχής, γιατί ξέρει καλά ότι το μη σταθερό έδαφος τούς πάει όλους στον πάτο!

 

Κατά μία εκδοχή του Πλουτάρχου, όταν οι Ρωμαίοι κατέλαβαν τις Συρακούσες, ο Αρχιμήδης ήταν απορροφημένος σε ένα πείραμα. Ένας άξεστος στρατιώτης τον διέταξε να βγει από το εργαστήριό του. Αλλά εκείνος δε θέλησε να σηκωθεί, πριν τελειώσει το πρόβλημα και καταλήξει στην απόδειξή του. Οργίστηκε τότε ο στρατιώτης, τράβηξε το ξίφος του και τον σκότωσε. 

 Στον πίνακα του Loth Johann Carl (1632-1698) ο στρατιώτης, κρατώντας στο ένα χέρι το ξίφος του, έχει σηκώσει βίαια, αρπάζοντας από τον λαιμό, τον Αρχιμήδη, ο οποίος με απορροφημένο βλέμμα και μια έντονη χειρονομία αρνείται να τον ακολουθήσει.

Οι στύλοι κρατάνε.

Ακόμη κι αυτούς που ψάχνονται να τούς παρακάμψουν...

Παναγιώτης Ασημακόπουλος

Θεολόγος καθηγητής