Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού




Η αξιολόγηση ως έννοια είναι σίγουρα θετική και αναμφισβήτητα απαραίτητη για τη σωστή λειτουργία του σχολείου. Ακόμη βέβαια το Υπουργείο και οι συνδικαλιστικές παρατάξεις ψάχνουν (από χρόνια παλιά…) το τι, το πώς, το ποιος και το γιατί. Οι αλλαξοβασιλείες μάλιστα ανακατεύουν την τράπουλα για το ποιοι και πότε.
Προσωπικά, με ενδιαφέρει η ουσία του θέματος πέρα από γαλαζοπρασινοκοκκινοεμπριμέ τσιτάτα.
α) Αξιολογούμε τους μαθητές μας και αυτοί εμάς. Εμείς το κάνουμε με βαθμούς και ενημερώσεις κηδεμόνων, αυτοί το κάνουν με σχόλια, χαρακτηρισμούς και χειρονομίες. Εμείς στα φανερά, αυτοί (συνήθως) στα κρυφά. Δεν θα ήταν κακό να ήταν λίγο πιο φανερή, υπεύθυνη και αποδοτική η αξιολόγηση των μαθητών μας. Δεν θεωρώ ότι είναι άστοχη ιδέα να τους βάλουμε λίγο πιο πολύ στο παιχνίδι.
β) Ως αξιολόγηση δεν θεωρώ πανάκεια τη σπουδή και θεωρητική μελέτη των εκπαιδευτικών συστημάτων, την αποστήθιση των παιδαγωγικών αρχών και την εφαρμογή όλου αυτού του επιστημονισμού της εκπαίδευσης. Πέρασα από δύο πανεπιστημιακές σχολές και η διαπίστωσή μου για τα περισσότερα συγγράμματα παιδαγωγικής και διδακτικής είναι ότι αποτελούν ένα αφυδατωμένο, ψυχρό και ξένο προς την πραγματικότητα του σχολείου περιβάλλον. Δυστυχώς, συχνά η ουσία χάνεται στους βερμπαλισμούς, στη φτηνή επίδειξη και στο «υψηλό» επίπεδο. Κάτσε καλά, πανεπιστημιακό είναι…, δεν μπορεί ο κάθε καθηγητάκος να το καταλαβαίνει...
γ) Τα πιο σημαντικά στοιχεία είναι να μιλάμε τη γλώσσα του μαθητή, να χτίσουμε ζεστή σχέση εμπιστοσύνης, να ζούμε στο σήμερα, να είμαστε γνήσιοι και αληθινοί. Πραγματικά, αυτά τα στοιχεία δύσκολα αξιολογούνται. Όμως, όλα αυτά μόνα τους μπορείς να τα βρεις και σε ένα καφενείο. Αυτό που διαφοροποιεί ουσιαστικά το καφενείο από την τάξη είναι ο βασικός μας στόχος να είμαστε χρήσιμοι και όχι απλώς ευχάριστοι. Αν μπορούμε να τα συνδυάσουμε και τα δύο, έχει καλώς.
δ) Ας αποφύγουμε τα δύο άκρα: Το πρώτο κρύβεται πίσω από την στενόμυαλη και αντιπαιδαγωγική αντίληψη ότι «εγώ έτσι κάνω το μάθημά μου τόσα χρόνια και δεν αλλάζω τίποτα» και το δεύτερο είναι η προσκόλληση στο γράμμα του νόμου και η αυστηρή τήρηση των επιστημονικών αρχών του, χωρίς παρεκκλίσεις. Σχετικά με το δεύτερο άκρο, προσωπικά δηλώνω ευθαρσώς ότι δεν πρόκειται να πνίξω τη ζωντάνια μιας τάξης, τον πηγαίο αυθορμητισμό των μαθητών που συχνά συνοδεύεται από καταιγισμό ερωτήσεων, παρατηρήσεων και διαφωνιών για ένα θέμα που πραγματικά τους ενδιαφέρει, μόνο και μόνο για να εφαρμόσω την τριμερή διαίρεση, το σχέδιο μαθήματος ή τις αρχές της εγγύτητας και της εποπτείας. Σχολείο εντελώς καλουπωμένο είναι φυλακή του πνεύματος και ανιαρή υποχρέωση. Για όλους μας.
ε) Σχετικά με τη στερεοτυπική αντίληψη για τις παιδαγωγικές αρχές και τη διδακτική μεθοδολογία, έχω να καταθέσω την εξής προσωπική εμπειρία:
Θεωρώ ότι όλοι θυμόμαστε – και καλό είναι να μην ξεχάσουμε ποτέ – το πλέον φρικτό τροχαίο δυστύχημα στα Τέμπη, όπου χάθηκαν 21 παιδικές ζωές μέσα στο εκδρομικό τους λεωφορείο. Οι λεπτομέρειες είναι στη μνήμη μας. Ήταν στις 13 Απριλίου 2003. Μόλις τέσσερις ημέρες μετά, στα πλαίσια της πρακτικής άσκησης στο μάθημα των Παιδαγωγικών και της Διδακτικής του Φ. Π. Ψ., έπρεπε να παρακολουθήσω μαζί με άλλους φοιτητές μία υποδειγματική διδασκαλία στο Πειραματικό Γυμνάσιο Αθηνών. Είναι η γνωστή διαδικασία, όπου μία ομάδα φοιτητών παρευρίσκεται στη σχολική τάξη, παρακολουθεί το μάθημα, στο τέλος του μαθήματος συζητά με το διδάσκοντα και ύστερα διατυπώνει κρίσεις και παρατηρήσεις με τη βοήθεια των πανεπιστημιακών συνεργατών που τους συνοδεύουν και αφού ο διδάσκων έχει αποχωρήσει.
Μπαίνουμε λοιπόν στην τάξη και παρακολουθούμε το μάθημα των Νέων Ελληνικών της Γ΄ Γυμνασίου. Ο διδάσκων καθηγητής είναι ένας συμπαθητικός κύριος, περίπου 50 ετών και το μάθημά του, αξιοπρεπές μεν, δεν ήταν όμως αυτό που το λες συγκλονιστικό. Συνήθως βέβαια αυτές οι παρατηρήσεις διατυπώνονται από αυτούς που είναι έξω από το χορό – θα καταλάβεις παρακάτω.
Στο τέλος του μαθήματος, ο άνθρωπος έμεινε μαζί μας για περίπου 20 λεπτά. Στα πρώτα πέντε λεπτά μας εξηγούσε τη μέθοδο που ήθελε να ακολουθήσει, τους σκοπούς και στόχους που ήθελε να πετύχει, την πορεία διδασκαλίας που είχε προσχεδιάσει και στα υπόλοιπα δεκαπέντε καταλάβαμε γιατί δεν το έκανε. Έκλαιγε συγκλονισμένος από το τροχαίο, λέγοντάς μας ότι όλες αυτές τις ημέρες δεν μπορεί να ηρεμήσει, να ξεκουραστεί, να σκεφτεί. Ένας άγνωστος άντρας, μόνιμος καθηγητής του Δημοσίου, ο οποίος θα μπορούσε να είναι πατέρας μας ή καθηγητής μας, έκλαιγε μπροστά μας. Προφανώς, τα αδικοχαμένα παιδιά δεν τα γνώριζε, δεν είχε μαζί τους καμία εξ αίματος συγγένεια. Ένιωθε όμως ότι «έφυγε» ένα κομμάτι από τον ίδιο, από την οικογένειά του. Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα μαθήματα που έχω πάρει στη ζωή μου ως μαθητής και ως καθηγητής.
Το ασύλληπτο; Όταν ο άνθρωπος έφυγε σε κακό χάλι, άρχισαν μερικοί – κάτι φοιτήτριες κυρίως, που τις θυμάμαι και μου ανεβαίνει το αίμα στο κεφάλι – να κάνουν παρατηρήσεις επί της διδασκαλίας με το ύφος εκατό καρδιναλίων. «Δεν είχε την αρχή της εποπτείας», έλεγε η μία. «Δεν τήρησε την αρχή της συνολικότητας» έλεγε η άλλη. Δεν πίστευα στα αυτιά μου. Εκείνο τον καιρό, ήμουν καθηγητής σε ένα ιδιωτικό Λύκειο της Αθήνας και νόμιζα πως ερχόμουν από την έρημο Σαχάρα. Και κάπου εκεί έγινε η έκρηξη. Όταν μία πέταξε το αμίμητο πως ο καθηγητής δεν είχε την αρχή της βιωματικότητας, σηκώθηκε όρθιος ένας φοιτητής – από αυτούς τους μαλλιάδες, με τα σκισμένα τζιν και τις ξεφτισμένες τσάντες – και λέει φανερά εκνευρισμένος: «Καλά, πού ζείτε; Ο άνθρωπος λίγο πριν τσαλακώθηκε μπροστά μας και τώρα θα κρίνουμε το μάθημά του με το γράμμα του νόμου»; «Δεν έχει σημασία, δεν μπορείς μέσα στην τάξη να κουβαλάς τον έξω κόσμο», είπε μία σουσουράδα. Το μόνο που είπα σε μία συμφοιτήτριά μου είναι αν έχει μπει ποτέ σε τάξη να κάνει μάθημα. Μου είπε όχι, της είπα όταν θα μπει να θυμάται αυτές τις παρατηρήσεις για να διαπιστώσει πόσο λάθος κάνει και έφυγα αηδιασμένος από τη ναφθαλίνη που βάζει στο μυαλό μας και στην ψυχή μας το εκπαιδευτικό σύστημα. 


Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η ομιλία μου στην επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940 (2013)

Έχουμε συνηθίσει να δίνουμε στις εθνικές επετείους είτε μυθικά στοιχεία είτε χαρακτηριστικά μνημοσύνου. Γι’ αυτό ίσως και δεν μας αγγίζουν αρκετά. Οι μεγάλοι δεν διδάσκονται από αυτές και οι νεότεροι δεν ενδιαφέρονται. Σχεδόν όλοι οι νέοι αδιαφορούν για τους μύθους και τα πεθαμένα πράγματα και αρκετοί αντιμετωπίζουμε τις επετείους ως πέρα από εμάς, έξω από τη ζωή μας. Ίσως ως ευκαιρία ξεκούρασης και εκδρομής ή έστω ως ευκαιρία για μια ημέρα εθνικής ανάτασης. Αλλά ως εκεί. Τίποτε παραπέρα. Και κάπως έτσι, κάπου εκεί γεννιέται ο εθνικισμός από τη μια πλευρά και ο εθνομηδενισμός από την άλλη. Αποτέλεσμα και οι δυο της έλλειψης παιδείας και της ιστορικής συναίσθησης. Η σημερινή επέτειος της 28ης Οκτωβρίου δεν είναι μνημόσυνο. Ακόμη κι αν κάποιοι από τους πρωταγωνιστές των γεγονότων έχουν πεθάνει είτε στο πεδίο της μάχης είτε στη διάρκεια των χρόνων έως σήμερα, οι αξίες και τα ιδανικά που υπηρέτησαν ζουν ακόμη. Και θα ζουν, όσο υπάρχουν άνθρωποι με παιδεία και ήθος. Εξάλλου, αν ζούσαν οι αγ…

Η θλιβερή εικόνα των μαθητών της Γ΄ Λυκείου

Την ώρα που γράφω αυτές τις αράδες, έχω αρκετό θυμό και θλίψη. Θα γράψω όμως αυτά ακριβώς που νιώθω. Χαιρετάς τους μαθητές σου που τελειώνουν τη Β΄ Λυκείου με την ευχή «Καλό καλοκαίρι» και το Σεπτέμβρη που τους ξαναβλέπεις, κάτι έχει χειμωνιάσει. Οι περισσότεροι μαθητές - αυτοί που ονομάζονται συνειδητοποιημένοι - έχουν το παγωμένο χαμόγελο της αμηχανίας, όταν τους ρωτήσεις πώς πέρασαν το καλοκαίρι τους. Με το θολό βλέμμα προσηλωμένο στις ημέρες του Μάη που θα κρίνουν τον κόσμο (τους). Κάποιοι έχουν ήδη μετρήσει πόσος καιρός (σε μήνες, εβδομάδες, ακόμη και ημέρες) απομένει μέχρι τότε. Στους δικούς μου τελειόφοιτους μαθητές προτείνω να θυμηθούν πώς άρχισαν το σχολικό τους ταξίδι. Να κάνουν και μια βόλτα στο παλιό τους νηπιαγωγείο. Χαρούμενα, ζωηρά παιδάκια με όρεξη για παιγνίδι και ανακαλύψεις. Πώς τελειώνουν; Κουρασμένοι, αγανακτισμένοι, αγχωμένοι και με το «άντε να τελειώνουμε για να αρχίσουμε να ζούμε». Πότε ήταν η τελευταία φορά που χάρηκαν τη μάθηση; Πότε ήταν η τελευταία φορά που ε…

Μεταξύ θεολόγων ειλικρίνεια…

Τα Θρησκευτικά αλλάζουν. Νέα Προγράμματα Σπουδών. Τα πρώτα μάλιστα σε σχέση με όλα τα άλλα μαθήματα. Αντιδράσεις, ενθουσιασμοί, μουδιάσματα. Άλλοι "εις το πυρ το εξώτερον", άλλοι "ναι μεν, αλλά", άλλοι "επιτέλους". Μεταξύ θεολόγων ειλικρίνεια; Σίγουρα; Πάμε… - Όλο αυτό το χρονικό διάστημα δεν σταθήκαμε όλοι στο ύψος και στην ουσία της αποστολής μας. Ουκ ολίγοι – και μάλιστα μεγαλόσχημοι και με θέσεις – επιδόθηκαν σε ένα φαύλο κύκλο καταγγελιών, διχασμού και αλληλοφαγωμάρας. Άλλοι ανακάλυπταν παντού προδοσίες των ιερών και των οσίων και άλλοι έχτιζαν τη φήμη τους ως προχώ και updated. Το κοινό τους; Δεν είχαν διαβάσει αυτό που πολεμούσαν ή που εκμεταλλεύονταν.... - Δόθηκε αφορμή και χώρος στους κάθε λογής ΓΟΧ, ιδεοληπτικούς και περιφερόμενους του διαδικτύου να εκμεταλλευτούν και να διαστρεβλώσουν την έννοια «μάθημα των Θρησκευτικών». - Θυμηδία και οίκτος μόνο μπορεί να συνοδεύει σχόλια του τύπου «το 666 επιβάλει το νέο μάθημα των Θρησκευτικών» ή «ας τελειώνουμ…

Το «δικαίωμα» των καταλήψεων

Δυστυχώς, στην καθημερινότητά μας το αυτονόητο, το νόμιμο και το λογικό αναμετράται στα ίσα με την κουτοπονηριά, την παρανομία και τη λαμογιά. Δεν χρειάζεται να μαντέψουμε ποιος νικάει. Και υπεύθυνοι δεν είναι μόνο οι πέντε δέκα νταήδες, θρασύδειλοι, βολεμένοι. Εξίσου υπεύθυνο είναι και το συντριπτικό ποσοστό των μελών μιας κοινωνίας που δεν άκουσαν, δεν είδαν, δεν κατάλαβαν. Της κοινωνίας του «τι σε νοιάζει εσένα;» και της κοινωνίας του «ωχ, αδερφέ, μη χώνεις τη μύτη σου για να μη βρεις κανένα μπελά». Σε μια τέτοια κοινωνία μεγαλώνουμε και διδάσκουμε παιδιά. Και ως έθιμο πλέον – αυτονόητο και αδιατάρακτο – κάθε φθινόπωρο στα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της χώρας υλοποιείται το «δικαίωμα» της κατάληψης. Ε, ας το πούμε ξεκάθαρα πλέον. Δεν υπάρχει τέτοιο δικαίωμα. Η κατάληψη οποιουδήποτε δημοσίου κτιρίου ή δρόμου, η απαγόρευση πρόσβασης σε δημόσια αγαθά είναι ενέργειες παράλογες, παράνομες και υποτιμητικές για μια κοινωνία που θέλει να λέγεται πολιτισμένη. Βέβαια, το μάθημα «ό…

Κύριε Υπουργέ, ελάτε να παίξουμε

Μπορεί κάποιος, διαβάζοντας μόνο τον τίτλο, να νομίσει ότι το άρθρο είναι περιπαικτικό. Όχι, όχι, καθόλου…. Εξάλλου, το παιδί και το παιγνίδι (ομόρριζα) είναι πολύ σοβαρές υποθέσεις. «Θρησκευτικά δεν διδάσκονται στα σχολεία. Η ώρα του παιδιού είναι». Δεν μπορώ να υποθέσω εάν, την ώρα που έλεγε τα παραπάνω, ο υπουργός Παιδείας κ. Ν. Φίλης είχε και τη χαρά που νιώθει κανείς, όταν ανεβάζει το αίμα του άλλου στο κεφάλι. Συγγνώμη που θα σας απογοητεύσω, κύριε Υπουργέ, αλλά πλέον έχουμε συνηθίσει. - Έχουμε συνηθίσει από προκατόχους σας ότι όποιος θέλει να τραβήξει πάνω του τα φώτα της δημοσιότητας, λέει και μια περισπούδαστη κοτσάνα για τα Θρησκευτικά. - Έχουμε συνηθίσει ότι όποιος δεν παράγει έργο, μιλάει εναντίον των Θρησκευτικών για να πείσει τα απανταχού πρόβατα ότι έλυσε τα θέματα της παιδείας. - Έχουμε συνηθίσει ότι όποιος θέλει να πουλήσει δήθεν προοδευτισμό και αριστεροσύνη, υψώνει κορώνες (όχι βασιλικές…) κατά των Θρησκευτικών. Απλά αυτό που χρειάζεται στην κοινωνία μας είναι περισσότ…

Ποιοι μιλάνε (συνήθως….) για το μάθημα των Θρησκευτικών;

Το μάθημα των Θρησκευτικών ήταν ανέκαθεν στο επίκεντρο ιδεολογικών, διοικητικών και άλλων αντιπαραθέσεων. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα αναζωπυρώθηκε το «ενδιαφέρον» για χάραξη γραμμής. Συνήθως αυτοί που μιλάνε (σε συνέδρια, βιβλία, άρθρα, στο διαδίκτυο, στο γυαλί και στη Βουλή…) σχετικά με το μάθημα είναι οι παρακάτω: Α) Καθηγητές Πανεπιστημίου: Αρκετοί από αυτούς έχουν από ελάχιστη έως καθόλου ιδέα για το τι όντα διαβιούν στη σχολική τάξη. Λάτρεις και πιστοί ακόλουθοι παιδαγωγικών θεωριών, διδακτικών αρχών και στόχων, μετά δυσκολίας ακούγονται ή διαβάζονται ύστερα από ένα δεκάλεπτο. Ευχαρίστως, παραχωρώ μια οποιαδήποτε τάξη μου για να διαπιστώσω κι εγώ πώς εφαρμόζονται όλα αυτά. Ίσως να είναι και η ετεροχρονισμένη εκδίκησή μου για το διάβασμα του αλήστου μνήμης ΑΣΕΠ. Τον τελευταίο καιρό στον κλάδο τους ευδοκιμεί και ένα άλλο είδος: αυτό του «βγάζουμε τα προσωπικά μας στην πλάτη του μαθήματος»…. Β) Επίσκοποι, κληρικοί και μοναχοί: Ορισμένοι από αυτούς έχουν μια ρομαντική ιδέα για το μάθη…

Λογικά, δεν υπάρχει Θεός…

Ομολογώ ότι όταν ήμουν μαθητής Λυκείου, είχα ένα πολύ ισχυρό θεωρητικό οπλοστάσιο με επιχειρήματα και απόψεις που κατέληγαν στο ότι «λογικά, υπάρχει Θεός». Θυμάμαι ακόμη την ικανοποίηση μετά από δυναμική επιχειρηματολογία και ειδικά όταν αυτή κατέληγε στην κατατρόπωση του αμφισβητία ή (ακόμη καλύτερα) του εχθρού της πίστης. Κόκκινο πανί η αντιπαράθεση με άτομα του συνδρόμου «Iamanatheist, debateme». Τώρα που έχω ήδη ισοφαρίσει τα έτη αποφοίτησης με την ηλικία αποφοίτησης, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι «λογικά, δεν υπάρχει Θεός». - Πώς είναι δυνατόν ένας Θεός παντοκράτορας να μην κάνει τίποτε για τόσα φτωχά και άρρωστα παιδάκια, για τόσες εξαθλιωμένες οικογένειες; - Πώς είναι δυνατόν ένας Θεός παντογνώστης να μην δίνει λίγη σοφία σε γιατρούς και επιστήμονες ώστε να ανακαλύψουν το φάρμακο για τον καρκίνο; - Πώς είναι δυνατόν ένας Θεός πανάγαθος να αφήνει μόνο και αβοήθητο τον Υιό Του να χλευάζεται, να σταυρώνεται και να πεθαίνει από κάποιους αχάριστους ευεργετηθέντες; - Πώς είναι δυνατόν ένας …

Γιορτές και αργίες στο ελληνικό σχολείο

- «Τι ώρα τελειώνει η γιορτή;» - «Πόσες απουσίες θα πάρουμε;» Σε αυτά τα δύο απλά και αδιαλείπτως επαναλαμβανόμενα ερωτήματα φανερώνεται η κατάντια αυτού που στην εκπαιδευτική γλώσσα λέμε «σχολική εορτή». Μη βιαστείς, φίλε αναγνώστη, να σκεφτείς «υπάρχουν και εξαιρέσεις», γιατί και δίκιο έχεις αλλά και πίσω από αυτή τη λεκτική κολυμβήθρα του Σιλωάμ μάταια προσπαθούμε να κρύψουμε τη γύμνια του βασιλιά. Για πάμε σε μερικά ενοχλητικά ερωτηματάκια… - Πόσοι συνάδελφοι δεν βρίσκουν ως ωραία ευκαιρία τον «χαμένο» χρόνο της σχολικής εορτής για να περάσουν απουσίες, να διεκπεραιώσουν γραφειοκρατικές διαδικασίες, να πιουν ένα καφέ με την ησυχία τους, βρε αδερφέ; - Πόσες φορές δεν στοιβάζουμε με το ζόρι, με φωνές και απειλές απρόθυμους και υπεράριθμους μαθητές σε χώρους ακατάλληλους (π.χ. με κακό φωτισμό και άθλια ακουστική) για να παρακολουθήσουν μια σχολική εορτή; - Πόσες φορές δεν έχουμε όλοι μας σκυλοβαρεθεί σε σχολικές εορτές μακρόσυρτες, κοινότοπες, άνευρες και μονότονες; - Πόσες φορές ακόμη θα …

Η πρώτη δήλωση της αναπληρώτριας υπουργού Παιδείας για τα Θρησκευτικά

Δεν πέρασαν ούτε 24 ώρες από την ορκωμοσία της κ. Σίας Αναγνωστοπούλου, ως αναπληρώτριας υπουργού Παιδείας, και προέβη σε δηλώσεις στο ραδιοφωνικό σταθμό «Στο κόκκινο». Ήταν τόση η χαρά της να πει κάτι εναντίον του μαθήματος των Θρησκευτικών, καθώς είναι γνωστό ότι τα Θρησκευτικά αποτελούν την αιτία της κακοδαιμονίας της παιδείας. Είπε λοιπόν η Υπουργός ότι «δεν είναι δυνατόν να οφείλει να δηλώνει ο μαθητής σε δημόσιο έγγραφο το θρήσκευμά του (ή την ιδιότητα του άθεου), ώστε να εξασφαλίσει την απαλλαγή». Ήταν τόση η χαρά της να πει κάτι εναντίον του μαθήματος των Θρησκευτικών που δεν έκανε τον κόπο να διαβάσει ότι η ισχύουσα εγκύκλιος Λοβέρδου (από 23.1.2015) αναφέρει ρητά ότι στην υπεύθυνη δήλωση «θα αναφέρεται ότι ο μαθητής δεν είναι Χριστιανός Ορθόδοξος και εξ αυτού επικαλείται λόγους θρησκευτικής συνείδησης, χωρίς να είναι υποχρεωτική η αναφορά του θρησκεύματος στο οποίο ανήκει, εκτός αν το επιθυμεί». Ασχετοσύνη ή πονηριά. Εδώ θα είμαστε…
Παναγιώτης Ασημακόπουλος Θεολόγος καθηγητής

Οι Τρεις Ιεράρχες στα σκουπίδια….

- Οι Τρεις Ιεράρχες στα σκουπίδια. Να ψάχνουν μαζί με τον άστεγο και το φτωχό κάτι να φάει και κάτι να βάλει από πάνω του για να ζεσταθεί. Σε μια κοινωνία της οποίας η παγωμάρα και η ατσάλινη κυνικότητα υπερβαίνει το χειμωνιάτικο κρύο. Κι αυτοί εκεί, αθεράπευτα ιδεολόγοι και ρομαντικοί εκφραστές του μηνύματος του Χριστού, ενός άλλου Χριστιανισμού με κοινωνικό πρόσωπο και κρυστάλλινη αγάπη. Να τα δίνουν όλα για τους ενδεείς (Μ. Βασίλειος). Να στηρίζουν σκανδαλιστικά τους λεπρούς (Μ. Βασίλειος, Ιω. Χρυσόστομος). Να τα βάζουν στα ίσια με την δυνατή και ανάλγητη κοσμική εξουσία για το φτωχικό μιας χήρας (Ιω. Χρυσόστομος). -Οι Τρεις Ιεράρχες στα σκουπίδια. Εκεί πετάνε τα ύπατα εκκλησιαστικά αξιώματα για να μην δημιουργηθεί σκάνδαλο (Γρηγόριος ο Θεολόγος). Εκεί πετάνε τον ύπουλο συμβιβασμό σε θεολογικά ζητήματα. Δεν κάνουν τα στραβά μάτια σε θέματα πίστης και ζωής της Εκκλησίας. Στα παλαιότερα των υποδημάτων τους γράφουν τις αβροφροσύνες και τα δείπνα πολυτελείας με την εξουσία (Ιω. Χρυσόστ…