Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Έχει η Εκκλησία πολιτικό λόγο;


Φίλε αναγνώστη, μάλλον σε ξενίζει η απουσία του «πρέπει να» στην παραπάνω ερώτηση, που συνηθίζεται σε αντίστοιχους γραπτούς ή προφορικούς προβληματισμούς. Το θέμα όμως είναι σαφές. Ή έχει η Εκκλησία πολιτικό λόγο εκ φύσεως ή όχι. Τι θα πει «πρέπει»; Ποιος θα το ορίσει δηλαδή αν πρέπει ή όχι;
Κατά καιρούς δίνονται αφορμές για να συζητιέται το θέμα των πολιτικών παρεμβάσεων της Εκκλησίας. Πρόσφατη και δυνατή αφορμή ήταν η έκδοση ενός φυλλαδίου από την Εκκλησία της Ελλάδος με τίτλο «Προς το Λαό», το οποίο αρκετά στελέχη της κυβέρνησης έσπευσαν να καταδικάσουν. Προφανώς, δεν έχεις αμφιβολία ότι εάν το φυλλάδιο έλεγε «μπράβο, καλά τα πάτε, συνεχίστε», όλο το κυβερνητικό σχήμα θα το επαινούσε. Επίσης, κατανοείς ότι καθόλου δεν τη χάλασε την αντιπολίτευση το φυλλάδιο αυτό, όπως ακριβώς θα συνέβαινε και στη νυν κυβέρνηση εάν ήταν αντιπολίτευση. Η παραπάνω αφορμή μάς δίνει έναυσμα ώστε να δούμε πτυχές - και κυρίως ενστάσεις - επί του πολιτικού λόγου της Εκκλησίας.
Η Εκκλησία δεν δικαιούται να παρεμβαίνει στα πολιτικά πράγματα. Καταρχάς να δούμε εάν στέκει η πρόταση αυτή. Τι είναι Εκκλησία και ποιοι την αποτελούν; Μόνο οι επίσκοποι και οι ιερείς; Δεν είναι όλοι οι βαπτισμένοι ορθόδοξοι Χριστιανοί μέλη της Ορθόδοξης Εκκλησίας; Οι πολιτικοί είναι ή δεν είναι μέλη της Εκκλησίας; Δικαιούνται να έχουν πολιτικό λόγο ή όχι; Εγώ είμαι λαϊκός και θεωρώ τον εαυτό μου μέλος της Εκκλησίας. Δικαιούμαι να έχω πολιτική άποψη και να κάνω πολιτικές παρεμβάσεις; Ποιος έχει το δικαίωμα να μην με θεωρεί μέλος της Εκκλησίας ή ποιος θα μου απαγορεύσει να έχω πολιτική άποψη και να την εκφράζω δημόσια;
Δεν έχει καμιά δουλειά η Εκκλησία με την πολιτεία. Από την αρχή της επίγειας ζωής της η Εκκλησία διατυπώνει μια άλλη άποψη για την πολιτεία, τον κοινοτικό τρόπο ζωής των ανθρώπων δηλαδή, γιατί αυτό σημαίνει ο όρος. Αναφέρεται σε ουρανοπολίτες και στην κοινωνία της αγάπης, της ελευθερίας και της αγιότητας. Μόνο που αυτή η κοινωνία δεν εδράζεται σε ένα απροσδιόριστο γαλαξιακό σύστημα ούτε μετατίθεται σε ένα ακαθόριστο μέλλον, αλλά σαρκώνεται στο εδώ και τώρα μέχρι να τελειωθεί στην προσδοκώμενη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου. Η πρώτη Εκκλησία της κοινοκτημοσύνης (ο πρώτος και γνήσιος κομμουνισμός), η μοναχική πολιτεία των μοναστηριών, η κοινωνική και πολιτική διδασκαλία των Πατέρων της Εκκλησίας δεν είναι τίποτε άλλο παρά η προσπάθεια της εκπλήρωσης του «γενηθήτω το θέλημά Σου ως εν ουρανώ και επί της γης». Η Εκκλησία είναι βαθειά κοινωνική και πολιτική. Με άλλα λόγια νοιάζεται (και πρέπει να νοιάζεται) εάν πεινάς, εάν έχεις ρούχα, εάν είσαι άρρωστος, εάν έχεις δουλειά, εάν είσαι στη φυλακή. Είτε μας αρέσει είτε όχι, αυτά είναι τα κριτήρια αγάπης για το Χριστό.
Η Εκκλησία να ασχολείται με τα του οίκου της. Ποια είναι αυτά; Τα μνημόσυνα, οι λιτανείες και οι γιορτές μόνο; Οίκος της δεν είναι τα ζωντανά μέλη της; Προφανώς, εννοείς να μην μπλέκεται η ιεραρχία στα πόδια των πολιτικών – κάτι που θα τους βόλευε ιδιαιτέρως, κυρίως εάν πρόκειται να τους ασκήσει κριτική. Κρίμα που δεν το κατάλαβαν ο άγιος Αμβρόσιος Μεδιολάνων που απαγόρευσε στον αυτοκράτορα Μέγα Θεοδόσιο να εισέλθει στο ναό για τη σφαγή που είχε διαπράξει και ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος που τα έβαλε με την αυτοκράτειρα με αποτέλεσμα να πεθάνει στην εξορία. Εάν ανατρέξουμε λίγο στην παγκόσμια ιστορία θα δούμε ότι βολεύει τα ολοκληρωτικά και ανελεύθερα καθεστώτα να έχουν την Εκκλησία απλώς ως ένα λαογραφικό οργανισμό που προάγει το φολκλόρ και την πίστη ως ένα ψυχοναρκωτικό των ανθρώπων. Η ειρωνεία του σήμερα είναι ότι αρκετοί από αυτούς που διαφωνούν με τη ρήση του Μαρξ ότι «η θρησκεία είναι το όπιο του λαού» δεν κάνουν και πολλά για να την αναιρέσουν. Η άλλη ειρωνεία είναι ότι οι πολιτικοί που δεν θέλουν ενεργό κοινωνικό και πολιτικό ρόλο της Εκκλησίας δεν λένε όχι στη βελούδινη και προβεβλημένη καρέκλα που τους περιμένει στο ναό όταν έρχονται στο παρά πέντε σε δοξολογίες και επετείους. Ούτε φυσικά δυσανασχετούν για τις λιβανιστικές και πομπώδεις προσφωνήσεις τους από μερίδα ιερέων και ιεραρχών.
Η Εκκλησία δεν πρέπει να εκφέρει κομματικό λόγο. Σωστό, ολόσωστο. Και θα συμπλήρωνα ότι ο διχαστικός, φανατισμένος, κομματικός και με κοσμική ιδεολογία λόγος είναι αντίθετος με το κήρυγμα του Χριστού. Ούτε είναι πολιτικός λόγος. Όταν γίνεται αυτό από μερίδα κλήρου και λαού που διεκδικούν αυθαίρετα την ιδιότητα του εκπροσώπου της Εκκλησίας εκτίθενται πολύ περισσότερο από ότι εάν ήταν άφωνοι και αμέτοχοι. Εξυπακούεται βέβαια ότι η άμεση ή έμμεση επιδίωξη οποιασδήποτε κοσμικής εξουσίας από τους ιεράρχες είναι απορριπτέα. Ο κοινωνικός και πολιτικός λόγος της Εκκλησίας (και όχι μόνο της ιεραρχίας αλλά όλων ημών) οφείλει να είναι θεολογικός και όχι θρησκόληπτος, παρηγορητικός και όχι υπνωτικός, σαφής και καίριος και όχι ανεδαφικός και βερμπαλιστικός.
Πρέπει άμεσα να χωριστεί η Εκκλησία από το κράτος. Μεγάλο θέμα και μεγάλη συζήτηση. Το μόνο που έχω να πω είναι ότι ήδη είναι διακριτοί οι ρόλοι τους και είναι καλό να διακριθούν και άλλο. Όμως ακόμη κι αν χωριστεί εντελώς το κράτος από την Εκκλησία δεν γίνεται να χωριστεί η Εκκλησία από την πολιτεία. Πώς να το κάνουμε; Ο άνθρωπος δεν χωρίζεται. Εξάλλου, όπως προανέφερα, μέλη της Εκκλησίας είμαστε κι εγώ που γράφω και ίσως κι εσύ που διαβάζεις. Εγώ δεν σκοπεύω να πάψω να είμαι σκεπτόμενος (στο μέτρο του δυνατού) και ενεργός πολίτης. Εσύ; Προσωπικά, θεωρώ ότι αρκετοί πολιτικοί βολεύονται με την απουσία κριτικής, με την αποχή στις εκλογές και με τους κομματικά «βαμμένους». Προφανώς, θα ήθελαν να πιστεύουμε όλοι ότι η ρύθμιση της κοινωνικής και πολιτικής ζωής είναι αποκλειστική τους αρμοδιότητα και ότι όλοι οι άλλοι είμαστε υπήκοοι. Τους ενοχλεί η καθάρια κριτική ενώ αντίθετα δεν έχουν πρόβλημα με αναχώματα και κυματοθραύστες της λαϊκής διαμαρτυρίας, όπως είναι συχνά ο κομματικός συνδικαλισμός.
Βέβαια το κερασάκι στη συζήτηση περί χωρισμού κράτους Εκκλησίας είναι ότι φαίνεται πως οι πολιτικοί δεν επιθυμούν και τόσο την απόσταση από πρόσωπα της ιεραρχίας. Ξέρεις πολλά προεκλογικά φυλλάδια υποψηφίων που να μην έχουν φωτογραφία τους με τον επίσκοπο, τον αρχιεπίσκοπο ή και τον Οικουμενικό Πατριάρχη;

Σχόλια

  1. Πόσο δίκιο έχεις φίλε Παναγιώτη...Καίριες οι επισημάνσεις σου.Ο αποκλεισμός της κοινωνίας- εν ευρυτέρα εννοία- από την πολιτική έχει αποτελέσει αντικείμενο σημαντικών "θύραθεν" διανοητών(αναφέρω ενδεικτικά τον καθηγητή Γ. Κοντογιώργη). Δεν περιορίζεται με άλλα λόγια ο εν λόγω αποκλεισμός μόνο στην εκκλησία, αλλά περιλαμβάνει όλη την κοινωνία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Μια επίκαιρη προσέγγιση για το θέμα:
    http://www.amen.gr/index.php?mod=news&op=article&aid=3641

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΝΙΚΟΛΟΥΛΙΑΣ2 Φεβρουαρίου 2011 - 11:09 μ.μ.

    η εκκλησία επιβάλλεται να έχει ΚΑΙ πολιτικό λόγο. Έστω και μόνο γιά μία αρχή: ο καλώς εννοούμενος πολίτης ,είναι αυτός που συμμετέχει στα κοινά και τα κοινά είναι όλων μας. Δεν είναι οικοπεδάκι κανενός η συμμετοχή στα κοινά, ούτε πολύ περισσότερο των πολιτικών που έχουν ξεχάσει τους νοηματικούς προσδιορισμούς της ελληνικής γλώσσας που είναι ακριβής πνεύματος και του λόγου η στην ουσία της.Ας σταματήσουν να τα θέλουν μόνο όλα δικά τους!Αν η εκκλησία δεν μπορεί να έχει λόγο στα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα (που τα κοινωνικά ζητήματα είναι από μόνα τους πολιτικός προσδιορισμός),τότε γιατί η πολιτεία να θέλει να έχει λόγο στην εκκλησιαστική περιουσία?

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Δημοσίευση σχολίου

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Έμμηνος ρύση και Θεία Κοινωνία

Να κάνω από την αρχή τρεις διευκρινίσεις: α) Το παρόν είναι άρθρο. Δεν διεκδικεί δάφνες ενδελεχούς θεολογικής μελέτης ή διδακτορικής διατριβής. β) Δεν υποκαθιστά ή υποσκελίζει σωματικούς και ψυχολογικούς παράγοντες που λαμβάνει υπόψη της κάθε γυναίκα, αλλά ούτε και την πνευματική καθοδήγηση από τον πνευματικό πατέρα, που (προφανώς) σταθμίζει και άλλα ζητήματα. (Βέβαια, είναι μεγάλη η συζήτηση για τις αρμοδιότητες και τα όρια των πνευματικών στο ζήτημα της Θείας Κοινωνίας των πνευματικών τους τέκνων…). γ) Αναφέρεται μόνο στο αν υπάρχουν ΘΕΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ για τη Θεία Κοινωνία ΜΟΝΟ ΚΑΙ ΜΟΝΟ για την έμμηνο ρύση. Έχω κεφαλαία όλα τα γράμματα σε κάποιες λέξεις, γιατί ο Θεός να μας φυλάει από τις παρεξηγήσεις των θρήσκων. Δεν γίνεται όμως οι «ιδιωτικές θεολογίες» του καθενός να αντικαθιστούν την ανθρωπολογία και τη θεολογία της Εκκλησίας.
Παλαιά Διαθήκη Στην Παλαιά Διαθήκη, κυρίως στο Λευιτικό και στο Δευτερονόμιο, υπάρχουν άφθονα εδάφια που αναφέρονται στην ακαθαρσία – αμαρτία τη…

Η ομιλία μου στην επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940 (2013)

Έχουμε συνηθίσει να δίνουμε στις εθνικές επετείους είτε μυθικά στοιχεία είτε χαρακτηριστικά μνημοσύνου. Γι’ αυτό ίσως και δεν μας αγγίζουν αρκετά. Οι μεγάλοι δεν διδάσκονται από αυτές και οι νεότεροι δεν ενδιαφέρονται. Σχεδόν όλοι οι νέοι αδιαφορούν για τους μύθους και τα πεθαμένα πράγματα και αρκετοί αντιμετωπίζουμε τις επετείους ως πέρα από εμάς, έξω από τη ζωή μας. Ίσως ως ευκαιρία ξεκούρασης και εκδρομής ή έστω ως ευκαιρία για μια ημέρα εθνικής ανάτασης. Αλλά ως εκεί. Τίποτε παραπέρα. Και κάπως έτσι, κάπου εκεί γεννιέται ο εθνικισμός από τη μια πλευρά και ο εθνομηδενισμός από την άλλη. Αποτέλεσμα και οι δυο της έλλειψης παιδείας και της ιστορικής συναίσθησης. Η σημερινή επέτειος της 28ης Οκτωβρίου δεν είναι μνημόσυνο. Ακόμη κι αν κάποιοι από τους πρωταγωνιστές των γεγονότων έχουν πεθάνει είτε στο πεδίο της μάχης είτε στη διάρκεια των χρόνων έως σήμερα, οι αξίες και τα ιδανικά που υπηρέτησαν ζουν ακόμη. Και θα ζουν, όσο υπάρχουν άνθρωποι με παιδεία και ήθος. Εξάλλου, αν ζούσαν οι αγ…

Απασφάλιση θεολόγου…

Γειά σας. Είμαι ο Παναγιώτης Ασημακόπουλος, θεολόγος καθηγητής στο Λύκειο Γαζίου στο Ηράκλειο της Κρήτης. Είμαι 41 ετών, παντρεμένος με μια πραγματική ηρωίδα και έχουμε τρία παιδιά. Δεν είμαι χορτοφάγος, ούτε vegan. Δηλώνω χριστιανός αναρχικός, απεχθάνομαι τη βία και δεν έχω κατοικίδιο. Από μουσική ακούω τα πάντα (εκτός από hiphop), αλλά κυρίως τα ξένα που παίζουν στα club, βυζαντινή μουσική και καψουροτράγουδα. Δεν πίνω αλκοόλ, δεν καπνίζω και κοιμάμαι από τις 11 το βράδυ. Δεν ανήκω στο θεολογικό σύνδεσμο Καιρός, δεν εκπροσωπώ κανέναν, δεν λιβανίζω κανέναν και ένα από τα αγαπημένα μου φαγητά είναι οι μπάμιες. Άνετα θα με χαρακτήριζε κανείς τουλάχιστον ανισόρροπο. Γι’ αυτό το λόγο από εδώ και κάτω διαβάζετε με δική σας ευθύνη… Νέα προγράμματα σπουδών στα Θρησκευτικά. Μπουρλότοοοο!!! Εδώ και πέντε χρόνια γράφονται, δοκιμάζονται, διορθώνονται και, από το Σεπτέμβρη που μας πέρασε, εφαρμόζονται. Με πολλά προβλήματα και δυσκολίες, καθώς η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας ήθελε να κάνει…

Η θλιβερή εικόνα των μαθητών της Γ΄ Λυκείου

Την ώρα που γράφω αυτές τις αράδες, έχω αρκετό θυμό και θλίψη. Θα γράψω όμως αυτά ακριβώς που νιώθω. Χαιρετάς τους μαθητές σου που τελειώνουν τη Β΄ Λυκείου με την ευχή «Καλό καλοκαίρι» και το Σεπτέμβρη που τους ξαναβλέπεις, κάτι έχει χειμωνιάσει. Οι περισσότεροι μαθητές - αυτοί που ονομάζονται συνειδητοποιημένοι - έχουν το παγωμένο χαμόγελο της αμηχανίας, όταν τους ρωτήσεις πώς πέρασαν το καλοκαίρι τους. Με το θολό βλέμμα προσηλωμένο στις ημέρες του Μάη που θα κρίνουν τον κόσμο (τους). Κάποιοι έχουν ήδη μετρήσει πόσος καιρός (σε μήνες, εβδομάδες, ακόμη και ημέρες) απομένει μέχρι τότε. Στους δικούς μου τελειόφοιτους μαθητές προτείνω να θυμηθούν πώς άρχισαν το σχολικό τους ταξίδι. Να κάνουν και μια βόλτα στο παλιό τους νηπιαγωγείο. Χαρούμενα, ζωηρά παιδάκια με όρεξη για παιγνίδι και ανακαλύψεις. Πώς τελειώνουν; Κουρασμένοι, αγανακτισμένοι, αγχωμένοι και με το «άντε να τελειώνουμε για να αρχίσουμε να ζούμε». Πότε ήταν η τελευταία φορά που χάρηκαν τη μάθηση; Πότε ήταν η τελευταία φορά που ε…

Το «δικαίωμα» των καταλήψεων

Δυστυχώς, στην καθημερινότητά μας το αυτονόητο, το νόμιμο και το λογικό αναμετράται στα ίσα με την κουτοπονηριά, την παρανομία και τη λαμογιά. Δεν χρειάζεται να μαντέψουμε ποιος νικάει. Και υπεύθυνοι δεν είναι μόνο οι πέντε δέκα νταήδες, θρασύδειλοι, βολεμένοι. Εξίσου υπεύθυνο είναι και το συντριπτικό ποσοστό των μελών μιας κοινωνίας που δεν άκουσαν, δεν είδαν, δεν κατάλαβαν. Της κοινωνίας του «τι σε νοιάζει εσένα;» και της κοινωνίας του «ωχ, αδερφέ, μη χώνεις τη μύτη σου για να μη βρεις κανένα μπελά». Σε μια τέτοια κοινωνία μεγαλώνουμε και διδάσκουμε παιδιά. Και ως έθιμο πλέον – αυτονόητο και αδιατάρακτο – κάθε φθινόπωρο στα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της χώρας υλοποιείται το «δικαίωμα» της κατάληψης. Ε, ας το πούμε ξεκάθαρα πλέον. Δεν υπάρχει τέτοιο δικαίωμα. Η κατάληψη οποιουδήποτε δημοσίου κτιρίου ή δρόμου, η απαγόρευση πρόσβασης σε δημόσια αγαθά είναι ενέργειες παράλογες, παράνομες και υποτιμητικές για μια κοινωνία που θέλει να λέγεται πολιτισμένη. Βέβαια, το μάθημα «ό…

Μεταξύ θεολόγων ειλικρίνεια…

Τα Θρησκευτικά αλλάζουν. Νέα Προγράμματα Σπουδών. Τα πρώτα μάλιστα σε σχέση με όλα τα άλλα μαθήματα. Αντιδράσεις, ενθουσιασμοί, μουδιάσματα. Άλλοι "εις το πυρ το εξώτερον", άλλοι "ναι μεν, αλλά", άλλοι "επιτέλους". Μεταξύ θεολόγων ειλικρίνεια; Σίγουρα; Πάμε… - Όλο αυτό το χρονικό διάστημα δεν σταθήκαμε όλοι στο ύψος και στην ουσία της αποστολής μας. Ουκ ολίγοι – και μάλιστα μεγαλόσχημοι και με θέσεις – επιδόθηκαν σε ένα φαύλο κύκλο καταγγελιών, διχασμού και αλληλοφαγωμάρας. Άλλοι ανακάλυπταν παντού προδοσίες των ιερών και των οσίων και άλλοι έχτιζαν τη φήμη τους ως προχώ και updated. Το κοινό τους; Δεν είχαν διαβάσει αυτό που πολεμούσαν ή που εκμεταλλεύονταν.... - Δόθηκε αφορμή και χώρος στους κάθε λογής ΓΟΧ, ιδεοληπτικούς και περιφερόμενους του διαδικτύου να εκμεταλλευτούν και να διαστρεβλώσουν την έννοια «μάθημα των Θρησκευτικών». - Θυμηδία και οίκτος μόνο μπορεί να συνοδεύει σχόλια του τύπου «το 666 επιβάλει το νέο μάθημα των Θρησκευτικών» ή «ας τελειώνουμ…

Κύριε Υπουργέ, ελάτε να παίξουμε

Μπορεί κάποιος, διαβάζοντας μόνο τον τίτλο, να νομίσει ότι το άρθρο είναι περιπαικτικό. Όχι, όχι, καθόλου…. Εξάλλου, το παιδί και το παιγνίδι (ομόρριζα) είναι πολύ σοβαρές υποθέσεις. «Θρησκευτικά δεν διδάσκονται στα σχολεία. Η ώρα του παιδιού είναι». Δεν μπορώ να υποθέσω εάν, την ώρα που έλεγε τα παραπάνω, ο υπουργός Παιδείας κ. Ν. Φίλης είχε και τη χαρά που νιώθει κανείς, όταν ανεβάζει το αίμα του άλλου στο κεφάλι. Συγγνώμη που θα σας απογοητεύσω, κύριε Υπουργέ, αλλά πλέον έχουμε συνηθίσει. - Έχουμε συνηθίσει από προκατόχους σας ότι όποιος θέλει να τραβήξει πάνω του τα φώτα της δημοσιότητας, λέει και μια περισπούδαστη κοτσάνα για τα Θρησκευτικά. - Έχουμε συνηθίσει ότι όποιος δεν παράγει έργο, μιλάει εναντίον των Θρησκευτικών για να πείσει τα απανταχού πρόβατα ότι έλυσε τα θέματα της παιδείας. - Έχουμε συνηθίσει ότι όποιος θέλει να πουλήσει δήθεν προοδευτισμό και αριστεροσύνη, υψώνει κορώνες (όχι βασιλικές…) κατά των Θρησκευτικών. Απλά αυτό που χρειάζεται στην κοινωνία μας είναι περισσότ…

Ποιοι μιλάνε (συνήθως….) για το μάθημα των Θρησκευτικών;

Το μάθημα των Θρησκευτικών ήταν ανέκαθεν στο επίκεντρο ιδεολογικών, διοικητικών και άλλων αντιπαραθέσεων. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα αναζωπυρώθηκε το «ενδιαφέρον» για χάραξη γραμμής. Συνήθως αυτοί που μιλάνε (σε συνέδρια, βιβλία, άρθρα, στο διαδίκτυο, στο γυαλί και στη Βουλή…) σχετικά με το μάθημα είναι οι παρακάτω: Α) Καθηγητές Πανεπιστημίου: Αρκετοί από αυτούς έχουν από ελάχιστη έως καθόλου ιδέα για το τι όντα διαβιούν στη σχολική τάξη. Λάτρεις και πιστοί ακόλουθοι παιδαγωγικών θεωριών, διδακτικών αρχών και στόχων, μετά δυσκολίας ακούγονται ή διαβάζονται ύστερα από ένα δεκάλεπτο. Ευχαρίστως, παραχωρώ μια οποιαδήποτε τάξη μου για να διαπιστώσω κι εγώ πώς εφαρμόζονται όλα αυτά. Ίσως να είναι και η ετεροχρονισμένη εκδίκησή μου για το διάβασμα του αλήστου μνήμης ΑΣΕΠ. Τον τελευταίο καιρό στον κλάδο τους ευδοκιμεί και ένα άλλο είδος: αυτό του «βγάζουμε τα προσωπικά μας στην πλάτη του μαθήματος»…. Β) Επίσκοποι, κληρικοί και μοναχοί: Ορισμένοι από αυτούς έχουν μια ρομαντική ιδέα για το μάθη…

Λογικά, δεν υπάρχει Θεός…

Ομολογώ ότι όταν ήμουν μαθητής Λυκείου, είχα ένα πολύ ισχυρό θεωρητικό οπλοστάσιο με επιχειρήματα και απόψεις που κατέληγαν στο ότι «λογικά, υπάρχει Θεός». Θυμάμαι ακόμη την ικανοποίηση μετά από δυναμική επιχειρηματολογία και ειδικά όταν αυτή κατέληγε στην κατατρόπωση του αμφισβητία ή (ακόμη καλύτερα) του εχθρού της πίστης. Κόκκινο πανί η αντιπαράθεση με άτομα του συνδρόμου «Iamanatheist, debateme». Τώρα που έχω ήδη ισοφαρίσει τα έτη αποφοίτησης με την ηλικία αποφοίτησης, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι «λογικά, δεν υπάρχει Θεός». - Πώς είναι δυνατόν ένας Θεός παντοκράτορας να μην κάνει τίποτε για τόσα φτωχά και άρρωστα παιδάκια, για τόσες εξαθλιωμένες οικογένειες; - Πώς είναι δυνατόν ένας Θεός παντογνώστης να μην δίνει λίγη σοφία σε γιατρούς και επιστήμονες ώστε να ανακαλύψουν το φάρμακο για τον καρκίνο; - Πώς είναι δυνατόν ένας Θεός πανάγαθος να αφήνει μόνο και αβοήθητο τον Υιό Του να χλευάζεται, να σταυρώνεται και να πεθαίνει από κάποιους αχάριστους ευεργετηθέντες; - Πώς είναι δυνατόν ένας …

Περί παρελάσεων και άλλων δαιμονίων…

(Αδριανούπολη, 25 - 3 - 1922)
            Να εξηγηθώ για να …παρεξηγηθώ! Ο καθένας σε αυτή τη ζωή ό,τι θέλει βλέπει και ό,τι θέλει καταλαβαίνει. Ως εκ φύσεως αντίθετος με τη στρατιωτική νοοτροπία και το μιλιταριστικό πνεύμα, στις μαθητικές παρελάσεις βλέπω τα κάτωθι: α) Τους μαθητές μου να βαδίζουν με χαμόγελο και ζωντάνια σε μία συμβολική εκδήλωση απόδοσης τιμών σε ανθρώπους που έδωσαν τη ζωή τους για να υπηρετήσουν αξίες και ιδανικά (φιλοπατρία, ελευθερία, αξιοπρέπεια, κ.λ.π.) β) Μικρούς και μεγάλους να καμαρώνουν μέσα στις ποικίλες, περίτεχνες και πολύχρωμες παραδοσιακές ενδυμασίες του τόπου μας. Στοιχείο πολιτισμού, λαογραφίας και ιστορίας, όπως συμβαίνει και σε αντίστοιχες παρελάσεις σε κάθε γωνιά αυτού του πλανήτη. γ) Μικρές ψηφίδες ιστορίας και σεβασμού των συμβόλων, μόνο και μόνο λόγω της παρουσίας της σημαίας, των τραγουδιών και των λόγων που ακούγονται. Στο χέρι εκπαιδευτικών και γονιών είναι να αξιοποιήσουμε σωστά τις ευκαιρίες και να αποφύγουμε τη σκοτεινιά του εθνικισμού. δ) …